Motivasyon konusunda psikolojide ve yönetim biliminde iki temel teori sıklıkla anılır. Bunlardan ilki Abraham Harold Maslow’un[1] ihtiyaçlar hiyerarşisi teorisidir ve insan ihtiyaçlarının fiziksel ihtiyaçlardan öz-güncellemeye (self-actualization) uzanan beş temel seviyede yer aldığını öne sürer. İkinci popüler teori ise Frederick Irving Herzberg’in[2] çift-etmen (two factor) teorisidir. Bu teoriye göre motivasyonda etkin olan faktörler motive edici faktörler (yokluğunda doyumsuzluk veya mutsuzluk oluşmayan, ancak varlığında mutluluk oluşan faktörler) ve hijyen faktörleri (yokluğunda doyumsuzluğa mutsuzluğa sebep olan faktörler) olarak sınıflandırılır. İş ortamı söz konusu olduğunda “motive edici faktörlerin ancak hijyen faktörlerinin tatmin edilmesinden sonra etkili olacağı” Herzberg tarafından yapılan araştırmalarla ortaya konulmuştur. Ancak bu sonucun Türkiye’de üniversite ortamında geçerli olup olmadığına dair yapılmış bir araştırma, bilgimiz dâhilinde değildir.
Üçüncü bir teori ise John Adair’in[3] üç halka modelidir. Bu modele göre motivasyonun bileşenleri üç halka olarak görev, takım ve bireydir. Bu tanıma ve görsel şematiğe göre Maslow ve Herzberg’in teorileri, bireyin ihtiyaçlarını ön planda tutmaları sebebiyle birey halkasının daha büyük olduğu bir şemaya karşılık gelir.
[1] http://en.wikipedia.org/wiki/Abraham_Maslow
[2] http://en.wikipedia.org/wiki/Frederick_Herzberg
[3] http://www.johnadair.co.uk/
UniversiteMotivasyon.com’u Facebook’tan “Like” ederek takip edebilirsiniz:
UniversiteMotivasyon.com’u Twitter’dan “Follow”a tıklayarak takip edebilirsiniz:
